पाचगणी : सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीची प्रत्यक्ष रणधुमाळी सुरू होण्याआधीच जावळी तालुक्यात राजकीय वातावरण चांगलेच तापू लागले असून, हातगेघर विविध कार्यकारी सहकारी सेवा सोसायटीच्या एका ठरावाभोवती सुरू झालेल्या राजकीय हालचालींनी आता थेट पोलिसांनाच मैदानात उतरावे लागले आहे. एका बाजूला सोसायटीच्या ठरावाच्या अनुषंगाने नियोजित कार्यक्रम, तर दुसऱ्या बाजूला पंचक्रोशीतील विविध विकासकामांचे उद्घाटन व भूमिपूजन आणि त्याच राजकीय वातावरणात अभिष्टचिंतन सोहळ्याचे नियोजन अशा एकामागोमाग एक घडामोडींमुळे हातगेघरमध्ये राजकीय शक्तिप्रदर्शन रंगण्याची चिन्हे निर्माण झाली होती. मात्र संभाव्य गर्दी, परस्परविरोधी राजकीय गटांची उपस्थिती आणि त्यातून कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेत मेढा पोलिसांनी दोन्ही कार्यक्रमांना परवानगी नाकारली आहे. एवढ्यावरच न थांबता सातारा जिल्हा पोलीस अधीक्षक निक्खिल पिंगळे यांनी भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता २०२३ च्या कलम १६३ अन्वये एन. एन. शहा हायस्कूलच्या सभोवतालच्या २०० मीटर परिसरात ५ व ६ ऑगस्टदरम्यान प्रतिबंधात्मक आदेश लागू केल्याने जिल्हा बँकेच्या एका ठरावाची राजकीय धग नेमकी किती वाढली आहे, याचीच चर्चा आता जावळीच्या राजकीय वर्तुळात रंगू लागली आहे.

हातगेघर येथील विविध कार्यकारी सहकारी सेवा सोसायटीचा जिल्हा बँक निवडणुकीच्या अनुषंगाने होणारा ठराव या संपूर्ण राजकीय घडामोडीच्या केंद्रस्थानी असल्याचे दिसत आहे. ५ ऑगस्ट रोजी सकाळी ११ वाजता एन. एन. शहा हायस्कूल परिसरात सोसायटीच्या ठरावाच्या अनुषंगाने कार्यक्रम नियोजित करण्यात आला होता. जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत विविध कार्यकारी सहकारी संस्थांचे प्रतिनिधित्व आणि त्यासंदर्भातील ठराव राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जात असल्याने हातगेघरच्या या घडामोडीकडेही राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले होते. मात्र त्याचवेळी दुसऱ्या बाजूने जिल्हा परिषद सदस्य वसंतराव मानकुऱे आणि जावळी पंचायत समितीचे उपसभापती गोरख महाडीक यांच्या सहभागातून पंचक्रोशीतील विविध विकासकामांचे उद्घाटन आणि भूमिपूजनाचे नियोजन करण्यात आल्याने वातावरण आणखी संवेदनशील झाले. एकाच परिसरात दोन वेगवेगळ्या कार्यक्रमांच्या निमित्ताने मोठ्या संख्येने नागरिक आणि समर्थक जमा होण्याची शक्यता निर्माण झाल्याने अखेर पोलिसांनी दोन्ही कार्यक्रमांनाच परवानगी नाकारण्याचा निर्णय घेतला.

यात शशिकांत शिंदे यांच्या हस्ते नियोजित अभिष्टचिंतन सोहळ्याच्या निमित्तानेही सुमारे २०० ते ३०० नागरिक उपस्थित राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती, तर दुसऱ्या कार्यक्रमासाठी सुमारे ३०० ते ४०० जणांची उपस्थिती अपेक्षित असल्याचे पोलिसांच्या अहवालातून समोर आले आहे. त्यामुळे काहीशे लोकांची गर्दी एकाच गावात आणि एकाच संवेदनशील परिसरात जमल्यास समर्थक आमनेसामने येण्याची शक्यता नाकारता येत नसल्याने कायदा व सुव्यवस्था अबाधित ठेवण्यासाठी पोलिसांनी आधीच खबरदारी घेतली. परिणामी कोणत्या गटाच्या कार्यक्रमाला परवानगी द्यायची आणि कोणाला रोखायचे, असा वाद निर्माण होऊ न देता दोन्ही कार्यक्रमांना समान पद्धतीने परवानगी नाकारत पोलिसांनी संभाव्य राजकीय शक्तिप्रदर्शनालाच ब्रेक लावल्याचे चित्र आहे.

या पार्श्वभूमीवर सातारा जिल्हा पोलीस अधीक्षक निक्खिल पिंगळे यांनी भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता २०२३ च्या कलम १६३ मधील अधिकारांचा वापर करत हातगेघर येथील एन. एन. शहा हायस्कूलच्या सभोवतालच्या २०० मीटर परिसरात प्रतिबंधात्मक आदेश लागू केला आहे. हा आदेश ५ ऑगस्ट २०२६ च्या प्रारंभापासून ६ ऑगस्ट २०२६ च्या अखेरपर्यंत लागू राहणार असून, संबंधित परिसरात जमाव जमविणे, सभा किंवा कार्यक्रम आयोजित करणे, मिरवणूक अथवा जुलूस काढणे अशा बाबींवर निर्बंध राहणार आहेत. उपविभागीय पोलीस अधिकारी वाई आणि मेढा पोलीस ठाण्याच्या सहायक पोलीस निरीक्षकांकडून प्राप्त झालेल्या अहवालाच्या आधारे ही प्रतिबंधात्मक कारवाई करण्यात आल्याचे आदेशातून स्पष्ट होते.

मात्र पोलिसांच्या या कारवाईनंतर आता राजकीय वर्तुळात वेगळ्याच चर्चेला उधाण आले आहे. एका विविध कार्यकारी सहकारी सेवा सोसायटीच्या ठरावासाठी एवढी राजकीय धावपळ नेमकी कशासाठी? जिल्हा बँकेची निवडणूक जवळ येताच सोसायट्यांच्या ठरावांना अचानक एवढे राजकीय महत्त्व का प्राप्त झाले? विकासकामांच्या उद्घाटनाचे आणि भूमिपूजनाचे कार्यक्रम याच कालावधीत आणि त्याच परिसरात आयोजित होण्यामागे केवळ योगायोग होता की त्यामागे राजकीय गणितही होते? अशा प्रश्नांची चर्चा आता जावळीच्या राजकीय वर्तुळात सुरू झाली आहे. अर्थात, कार्यक्रमांच्या आयोजकांचा हेतू काय होता याबाबत कोणताही निष्कर्ष काढता येणार नसला, तरी कार्यक्रमांची वेळ, ठिकाण, अपेक्षित गर्दी आणि जिल्हा बँक निवडणुकीची पार्श्वभूमी यामुळे या सर्व घडामोडींना राजकीय रंग चढला आहे.

सहकाराच्या राजकारणात जिल्हा बँकेचे महत्त्व मोठे असल्याने निवडणूक जवळ आली की प्रत्येक मत, प्रत्येक संस्था आणि प्रत्येक ठरावाला वेगळे राजकीय वजन प्राप्त होते. त्यामुळे हातगेघरच्या ठरावाकडेही केवळ एका सोसायटीची अंतर्गत प्रक्रिया म्हणून पाहिले जात नसून आगामी जिल्हा बँक निवडणुकीतील संभाव्य राजकीय समीकरणाचा भाग म्हणून त्याची चर्चा सुरू आहे. ‘ठराव कुणाच्या बाजूने जाणार?’ यासाठीच गावागावांत राजकीय मोर्चेबांधणी सुरू झाली आहे का, असा सवालही या निमित्ताने उपस्थित होत आहे. प्रत्यक्ष मतदानापूर्वीच ठरावांच्या टप्प्यावर एवढी राजकीय चुरस दिसत असेल, तर जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू झाल्यानंतर संघर्ष आणखी किती तीव्र होणार, याची झलक हातगेघरमधील घटनाक्रमाने दाखवून दिल्याची चर्चा आहे.

विशेष म्हणजे विकासकामांचे उद्घाटन आणि भूमिपूजन ही सार्वजनिक स्वरूपाची बाब असली तरी जिल्हा बँकेच्या ठरावाच्या अनुषंगाने दुसरा कार्यक्रम त्याच परिसरात असताना राजकीय पदाधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत मोठा कार्यक्रम नियोजित झाल्याने त्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होणे स्वाभाविक ठरत आहे. ‘विकासकामे महत्त्वाचीच; पण ठरावाच्या दिवशी आणि त्याच परिसरात एवढी राजकीय गर्दी कशासाठी?’ असा खोचक सवाल आता चर्चेत आला आहे. दुसरीकडे अभिष्टचिंतन सोहळ्याच्या निमित्तानेही मोठी गर्दी अपेक्षित असल्याने दोन्ही बाजूंना आपापली राजकीय ताकद दाखवण्याची संधी मिळाली असती का, याचीही चर्चा रंगत आहे. मात्र या सर्व चर्चांना प्रत्यक्ष मैदान मिळण्याआधीच पोलिसांनी परवानगी नाकारून राजकीय शक्तिप्रदर्शनाच्या शक्यतेवर पाणी फेरले आहे.

एकूणच, जिल्हा बँक निवडणुकीच्या एका ठरावाने हातगेघरचे राजकीय तापमान एवढे वाढले की अखेर पोलिसांना थेट २०० मीटरची ‘लक्ष्मणरेषा’ आखावी लागली. एका बाजूला शेकडोंच्या गर्दीचे नियोजन, दुसऱ्या बाजूला विकासकामांचे उद्घाटन-भूमिपूजन, त्यात अभिष्टचिंतनाचा कार्यक्रम आणि या सगळ्यामागे जिल्हा बँक निवडणुकीची पार्श्वभूमी—या राजकीय योगायोगाने हातगेघर अचानक जावळीच्या राजकारणाचे केंद्रबिंदू बनले आहे. पोलिसांनी मात्र कोणत्याही एका बाजूला झुकते माप न देता दोन्ही कार्यक्रमांना ‘रेड सिग्नल’ दाखवत स्पष्ट संदेश दिला आहे की, राजकीय गणिते काहीही असोत, कायदा व सुव्यवस्थेच्या बाबतीत तडजोड केली जाणार नाही.

आता हातगेघरच्या एका ठरावासाठीच एवढी ‘फिल्डिंग’ लागत असेल, तर जिल्हा बँकेच्या प्रत्यक्ष निवडणुकीत जावळीच्या राजकीय मैदानावर किती मोठी फौज उतरणार, हा खरा प्रश्न आहे. सध्या मात्र नेत्यांची फिल्डिंग सुरू होण्याआधीच पोलिसांनी मैदानाभोवती २०० मीटरची ‘लक्ष्मणरेषा’ आखत राजकीय शक्तिप्रदर्शनाला ब्रेक लावला आहे. त्यामुळे ५ आणि ६ ऑगस्टला हातगेघर शांत राहणार की या पोलिसी ‘रेड सिग्नल’नंतर राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांचा नवा सामना रंगणार, याकडे आता संपूर्ण जावळीचे लक्ष लागले आहे.